رحلت رسول اکرم(ص)وشهادت امام حسن(ع)وامام رضا(ع)را تسلیت میگم

صلح امام حسن (ع) و قیام حسین

در اینجا، این سؤال باقى مى ماند که اگر حسن و حسین (ع) هر دو امام معصوم و بر حقّند، چرا امام حسن (ع) در برابر طاغوت زمانش (معاویه) صلح کرد؟ ولى امام حسین (ع) در برابر طاغوت عصرش (یزید) با یاران اندک، قیام نمود و به شهادت رسید؟!

پاسخ: با توجّه به چند موضوع، پاسخ به این سؤال روشن خواهد شد: 1ـ امام حسین (ع) در عصر امامت برادرش امام حسن (ع) در کنار او بود، و او را امام معصوم مى دانست. نه تنها با موضعگیریهاى او مخالفت نکرد، بلکه همواره مطیع او بود. روایت شده، پس از ماجراى صلح، امام حسین (ع) گریان به خانه برادرش امام حسن (ع) وارد شد و خندان از خانه او بیرون آمد. یکى از یاران، راز این مطلب را از حضرت پرسید. امام حسین (ع) فرمود: «وقتى که به محضر برادرم امام حسن (ع) وارد شدم، از او پرسیدم: «چرا زمام امور خلافت را به معاویه تسلیم کردى؟» در پاسخ فرمود: به همان دلیل که پدرت (على (ع))، در گذشته، آن را (به خلفاى غاصب) واگذار کرد». (همین مطلب، امام حسین (ع) را قانع نمود و اندوهش برطرف شد، شادان از خدمت برادر بیرون آمد.) آرى، امام حسین (ع) با اشاره برادر، واقعیتها را دریافت کرد، از این رو به برادرش سخن دیگرى نگفت، و بسیار به او احترام مى کرد، تا حدّى که امام صادق (ع) فرمود:

ما مشى الحسین بین یدى الحسن قطُّ، و لا بدره بمنطق قط، اذا اجتمعا، تعظیماً و اجلالاً.

«امام حسین (ع)، به خاطر تعظیم و احترام امام حسن (ع) هرگز در پیشاپیش او راه نرفت، و در سخن گفتن از او پیشى نگرفت».

2ـ پس از شهادت امام حسن (ع) که در سال 50 هجرى رخ داد، امام حسین (ع) مدّت 10 سال در عصر خلافت معاویه، امامت کرد. در این مدت گرچه در فرصتهاى مناسب، اعتراض شدید خود را به حکومت ننگین معاویه ابراز مى داشت، ولى در مورد جنگیدن با او، همانند برادرش امام حسن (ع) رفتار کرد و دست به قیام مسلّحانه نزد. بنابراین اگر امام حسن (ع)، مورد قبول امام حسین (ع) نبود، لازم مى شد که امام حسین (ع)بر ضدّ معاویه قیام مسلّحانه کند. 3ـ اما اینکه چرا امام حسین (ع) با یزید بیعت و صلح نکرد، باید توجه داشت که شرایط زمان معاویه، و رفتار معاویه، با شرایط زمان یزید و رفتار یزید فرق داشت. معاویه ظواهر اسلام را حفظ مى کرد و با سیاستها و تاکتیکها، تا حدود زیادى از محبوبیّت مسلمین برخورداد بود. و به عبارت بهتر، روش او به گونه اى بود که چهره اش از نظر بسیارى از مسلمانان، منفور نبود، ولى به عکس، یزید جوانى ناپخته و شهوت پرست، به قدرى گستاخ و پرده درى مى کرد که نه تنها ظواهر اسلام را حفظ نمى کرد، بلکه گاهى آشکارار به اساس اسلام اهانت کرده، آن را انکار مى نمود. او آشکارا شراب مى خورد، قماربازى مى کرد، اشعار کفرآمیز مى خواند و با وقاحت تمام به مقدّسات اسلام توهین مى نمود، تا آنجا که آشکارا آیین تحریف شده مسیح (ع) را به خاطر حلال کردن شراب ستود و گفت:

فان حرمت یوماً على دین احمد                                                    فخذها على دین المسیح بن مریم.

«هرگاه شراب، روزى در دین احمد حرام شد، تو آن را مطابق دین مسیح بخور.» بنابراین شرایط عصر معاویه با شرایط عصر یزید تفاوت اصولى داشت. در عصر امام حسن (ع) اگر آن حضرت با یاران اندک و راستین خود، با معاویه مى جنگید و به شهادت مى رسید، شهادتش موجب سقوط و رسوایى معاویه نمى شد، و نقش مهمى براى پیروزیهاى آینده و انقلاب نداشت، چرا که ماهیّت پلید معاویه، آشکار نشده بود و اکثر مردم، جنگ امام حسن (ع) با او را به عنوان جنگ قدرت طلبى، تلقى مى کردند، نه جنگ براى حفظ اسلام و واژگونى طاغوت.

ولى در جنگ با یزید، بسیارى از مردم مى دانستند که جنگ با او براى حفظ اسلام است، و شهادت در چنین جنگى موجب بیدارى بیشتر شده و بذر نهضت را در دلها، بر ضدّ حکومت بنى امیّه، مى پاشید. 4ـ یکى از تفاوتهاى حکومت یزید با حکومت معاویه این بود که معاویه صلح و بیعت را مشروط به شرایطى (که قبلاً ذکر شد) به امام حسن (ع) پیشنهاد کرد، و امام حسن (ع) بر اساس همان شرایط، پاى صلحنامه را امضا نمود. ولى در مورد امام حسین (ع) چنین نبود، بلکه یزید با کمال گستاخى براى «ولید بن عتبه» فرماندار مدینه نوشت، از حسین بن على (ع) بیعت بگیرد، (بدون قید و شرط) و گرنه به او مهلت نده (گردنش را بزن).

در چنین شرایطى، گرچه امام حسین (ع)مى دانست که به خاطر یاران اندک، در ظاهر شکست مى خورد، ولى این را نیز مى دانست که شهادت او و یارانش، دودمان بنى امیّه را بر باد مى دهد، و نقش به سزایى در بیدارى مسلمانان، و زمینه سازى براى واژگونى خلفاى غاصب خواهد شد. با توجّه به اینکه صلح امام حسن (ع)، و نادیده گرفتن شرایط صلح از طرف معاویه، در دراز مدّت، ماهیّت کثیف معاویه و خاندانش را به مردم شناسانده بود، و زمینه را براى قیام، آماده ساخته و شرایط را عوض نموده بود، در چنین عصرى با مرگ معاویه، یزید روى کار آمد و شهادت در جنگ نابرابر با یزید، نقش کوبنده و سازنده اى براى سقوط امویان

داشت.

نگاهى بر زندگى امام حسن (ع)